الزام به ثبت چک صیادی | راهکار قانونی وصول چک های ثبت نشده
طبق قوانین جدید چک، به ویژه قانون صدور چک مصوب ۱۳۹۷، ثبت چک در سامانه صیاد (سامانه یکپارچه الکترونیکی چک) شرط ضروری برای وصول آن است. اما اگر صادرکننده چک، پس از گرفتن مبلغ، از ثبت چک صیادی خودداری کند، دارنده چک چه راهی دارد؟ طرح دعوای الزام به ثبت چک صیادی راهکار حقوقی پیشروی شماست. این مقاله به بررسی امکان، شرایط، مراحل و مدارک لازم برای این دعوا میپردازد.
امکانسنجی طرح دعوای الزام به ثبت چک صیادی
در این خصوص رویه قضایی متفاوتی وجود دارد که کاملاً متفاوت از هم میباشد. برخی بر این عقیدهاند که امکان طرح چنین دعوایی وجود ندارد و شخصی که چک به نام وی صادر شده لیکن در سامانه صیاد به ثبت نرسیده است وجود ندارد. قائلین به این نظریه بر این اعتقادند که ثبت چک در سامانه صیاد از شروط اساسی و تشریفاتی صدور چک است و نمیتوان به قبض و اقباض لاشه چک اثری بار نمود و اگر برگ مزبور در سامانه ثبت شود اطلاق عنوان چک به آن فاقد وجاهت قانونی است. مضاف بر این با توجه قید عبارت «صدور و پشت نویسی چک بدون درج در سامانه فاقد اعتبار است» در متن چکها (به دلالت تبصره ماده 21 قانون چک) در صورتی که فردی بدون ثبت چک اقدام به دریافت لاشه چک نماید در واقع به زیان خود اقدام نموده و از این رو باید تبعات ناشی از آن را نیز قبول کند.
از سوی دیگر عدهای از قضات بر این نظرند که صادرکننده چک با صدور چک و تحویل آن به دارنده تعهد ضمنی میدهد که نسبت به ثبت چک اقدام نماید چرا که عرف رایج در معاملات به وسیله چک، چک باید به نحوی صادر شود که قابل وصول باشد و تمام امتیازات چک را داشته باشد چه اینکه اگر غیر از این باشد اغلب مردم از تحویل گرفتن چک امتناع مینمایند. در ادامه اعلام میدارند که اغلب صادرکنندگان چک به صورت شفاهی این تعهد را به دریافتکننده چک میدهند که نسبت به ثبت چک اقدام نمایند که با توجه به شفاهی بودن آن اثبات این تعهد برای دارنده چک بسیار سخت و مشکل میباشد. علاوه بر این قبول دعوای و صدور حکم بر الزام به ثبت چک در سامانه ثبت موجد آثار قابل توجهی از جمله امکان برگشت زدن چک، امکان دریافت قرار تأمین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی، محاسبه خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مندرج در چک و … میباشد که همین آثار در کنار اصل آزادی اراده و اختیار اشخاص در انتخاب نوع دعوی و اصل قابل استماع بودن دعاوی اقتضاء میکند که چنین دعوایی را قابل استماع و در صورت وجود شرایط صدور حکم دائر بر الزام به ثبت در سامانه دانست.
شرایط طرح دعوای الزام به ثبت چک صیادی
جدا از اختلاف موجود در رویه قضایی در خصوص پذیرش و یا عدم پذیرش دعوای الزام به ثبت چک صیادی باید گفت که عقل سلیم حکم میکند که دارنده برای رسیده سریعتر به حق خود شانس خود را در خصوص الزام صادرکننده به ثبت امتحان نماید تا از این رهگذر با استفاده از مهارت علمی و تجربه وکیل متخصص در امور دعاوی تجاری نسبت به احقاق حق خود اقدام نماید.برای آنکه بتوانید دعوای خود را با موفقیت پیگیری کنید، باید شرایط خاصی احراز شود:
دارا بودن چک فیزیکی: شما باید چک فیزیکی صادرشده توسط صادرکننده را در اختیار داشته باشید.
عدم ثبت چک توسط صادرکننده: چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد و امکان وصول آن از طریق بانک میسر نباشد.
تاریخ سررسید گذشته: چک باید حال شده باشد؛ یعنی تاریخ سررسید آن گذشته باشد.
ارجاع به دادگاه: معمولاً دادگاه ها، طرح دعوای الزام به ثبت چک صیادی را زمانی می پذیرند که دارنده چک، ابتدا برای ثبت چک به صادرکننده اظهارنامه رسمی ارسال کرده باشد و او از انجام آن خودداری کرده باشد.
مراحل قانونی طرح دعوا برای الزام به ثبت چک
روند قانونی برای وادار کردن صادرکننده به ثبت چک به شرح زیر است:
ارسال اظهارنامه رسمی: اولین قدم، ارسال یک اظهارنامه حقوقی به صادرکننده چک است. در این اظهارنامه از او می خواهید ظرف مهلت معین (مثلاً ۱۰ روز) نسبت به ثبت چک صیادی اقدام کند.
تهیه و تنظیم دادخواست: در صورت عدم پاسخ یا خودداری صادرکننده، باید دادخواست الزام به ثبت چک صیادی را به همراه کلیه مدارک، به دادگاه حقوقی صالح تقدیم کنید.
رسیدگی دادگاه: دادگاه پس از بررسی مدارک و ادله طرفین، در صورت محرز بودن ادعای شما، حکم به الزام محکوم علیه (صادرکننده) برای ثبت چک در سامانه صیاد صادر می کند.
اجرای حکم: پس از قطعی شدن حکم، در صورت عدم تمکین صادرکننده، این حکم از طریق اداره ثبت یا دادگاه اجرا می شود.
مدارک لازم برای دادخواست الزام به ثبت چک
برای تقدیم دادخواست، به مدارک زیر نیاز دارید:
اصل چک صیادی صادرشده
تصویر پشت و رو چک
مدرک اثبات دستور چک (قرارداد، فاکتور، فیش واریزی، اقرارنامه و غیره)
تصویر اظهارنامه ارسالی به صادرکننده و اثبات ارسال آن
وکالتنامه در صورت حضور وکیل
اگر صادرکننده چک را ثبت نکند چه میشود؟
حتی پس از صدور حکم قطعی الزام به ثبت چک صیادی، ممکن است صادرکننده از اجرای حکم سرپیچی کند. در این صورت، دارنده چک می تواند با ارائه حکم دادگاه، از طریق بانک محال علیه (بانکی که چک از آن صادر شده) برای وصول مبلغ چک اقدام کند.
نقش وکیل متخصص در دعوای الزام به ثبت چک
یک وکیل متخصص در امور چک می تواند با انجام اقدامات زیر شانس موفقیت شما را به میزان قابل توجهی افزایش دهد:
بررسی صحت چک و شرایط حقوقی آن
تهیه و ارسال اظهارنامه اداری با نگارش دقیق حقوقی
تنظیم دادخواست حقوقی دقیق و کامل برای دادگاه
ارائه راهکارهای جایگزین مانند سازش و صلح
پیگیری مستمر پرونده تا حصول نتیجه نهایی
نیاز به مشاوره تخصصی دارید؟
اگر با مشکل ثبت نشدن چک صیادی مواجه شدهاید و قصد دارید دعوای الزام به ثبت چک را طرح کنید، مشاوره با یک وکیل مجرب میتواند از بروز خطاهای منجر به تحمیل هزینههای زمانی و مالی جلوگیری کند. برای دریافت نوبت مشاوره با وکیل متخصص چک با ما تماس حاصل فرمایید.